Uzmanlar Türkiye’nin iklim değişikliği senaryosunun sanılandan daha olumsuz sonuçlar doğuracağını söylüyor. Srez A2 adı verilen bilimsel senaryoya göre iklim değişikliği sonucunda Türkiye’nin batı bölgeleri yağışların azalması nedeniyle kuraklıkla boğuşurken, doğu bölgeleri yoğun yağışlar ve bunun getirdiği sellerle mücadele etmek zorunda kalacak. Sıcaklıklarda meydana gelen yükselişlerle birlikte orman yangınlarının artmasından, hayvan ve bitki çeşitliliğinin azalmasına, hatta insan sağlığına kadar çeşitli alanlarda olumsuz sonuçlar doğuracak.
Bilim adamlarının kullandığı IPCC iklim değişikliği senaryoları genellikle 2070 – 2100 yılları arasında, atmosferdeki karbondioksit oranlarının günümüzden en az iki kat fazla olacağı varsayımından yola çıkıyor.
Türkiye ve çevresi için kullanılan “SREZ A2” senaryosu diğerleriyle karşılaştırıldığında, sera gazlarının atmosferdeki oranları bakımından çok daha karamsar yaklaşıma sahip. Seçilen senaryo, önlem alınmadığı takdirde atmosferde insan kaynaklı sera gazlarının oranlarındaki artışın, gelecekte Türkiye ve çevresinde ne gibi dramatik değişikler getireceği açısından çok önemli. Bu sonuçlara göre;
Avrupa’dan Sıcak Hava
- Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklıktaki artış 2,5 – 4 derece arasında olacak ve ancak Ege Bölgesi ve Doğu Anadolu’nun önemli bir bölümünde artış 4 dereceye ulaşacak. Ege Bölgesi’ndeki bu değişimin asıl sebebi, yaz aylarındaki Avrupa kaynaklı sıcak hava dalgasının bu bölgeyi de etkilemesi ve yaz aylarında 6 dereceye varan artışların gözlemlenmesi.
- Ortalama sıcaklıkta bu düzeyde bir yükselmenin, orman yangınlarından hayvan ve bitki çeşitliliğine ve insan sağlığına kadar çok çeşitli alanlarda etkileri olacak.
Güneyde Yağışlar Azalacak
- Sıcaklık artışı ayrıca mensim geçişlerini de etkileyecek, yaz mevsimi ilkbahar ve sonbahar aylarını kapsayacak şekilde genişleyecek.
- Rüzgar sistemlerindeki değişim, güney bölgelerine nem girişini yavaşlatacak ve yağışın azalmasına neden olacak. Bu yüzden Türkiye’nin güneyi ciddi kuraklık tehdidi ile karşı karşıya kalacak.
- Özellikle kış aylarında, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’yu kapsayan bölgelerde önlem alınmadığı takdirde, yağışta yüzden 20 – 50 arasında önemli bir azalma görülecek.
- Söz konusu bölgelerdeki su havzaları ciddi tehlike altında kalacak.
- Karadeniz Bölgesi ise önemli ölçüde yağış artışıyla karşı karşıya kalacak. Birbirine ters bu durum, küresel değişimin bir sonucu ve bölgesel ölçekteki yansımasıdır.
Kuzeyde ve Doğuda Sel
- Kış mevsiminde Atlantik üzerindeki değişim, nemli hava taşıyan rüzgarların güçlenmesine ve Avrupa’nın kuzeyinde aşırı yağış artışına bağlı sellere neden olduğu gibi, aynı sistem Türkiye’nin kuzey bölgelerinde de yağışların artmasına ve sellere yol açabilecek.
- Yağıştaki değişimin belirgin olduğu sonbahar mevsimi ise, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’nun bir kısmında yüzde 50’yi aşan artışlar bekleniyor. Bölgeye güneyden gelen nemli havanın taşınması yağıştaki artışın nedeni olabilir. Yukarı ve orta Fırat – Dicle havzasını da kapsayan ve Türkiye’nin su enerji politikaları için çok önemli olan bölgede sonbahar mevsiminin yağış artışının tek başına değerlendirilmesi yanlış olabilir. Çünkü kış mevsiminden kalan yağış bütçesindeki açık ve gelecekteki sıcaklık artışıyla paralel artacak buharlaşmayla kaybedilen su miktarı göz önüne alındığında, ortaya çok olumlu bir görüntü çıkmayacak.
- Türkiye ile ilgili yukarıda açıklanan bütün bu iklimsel değişimlere karşı uyum çalışmaları yapılmazsa, gelecekte olası bu yeni durum daha tehlikeli olabilir.
Barış ÖNOL – İTÜ Meteoroloji Mühendisi
